नेपाली कविता लेखनमा सुधा मैनाली एक शशक्त कवि हुनुहुन्छ । शिक्षण पेशामा आवद्व उहाँको लेखनी महिलाको सरोकारका सवालहरु केन्द्रीत छ । उहाँको अर्को बिधा भनेको अनुसन्धान , अनुवाद र समालोचना पनि हो । उहाँ अङ्ग्रेजी भाषामा दर्शणाचार्य हुनुहुन्छ । प्रस्तुत छ साताको तीन कविता ।
आशा
भोका र उदास आँखाहरूमा एउटा सुन्दर क्षितिजको
छुट्टै तस्बिर कोरेर सुनौलो बिहानीको नयाँ गोरेटोमा
नवयुवाहरूले
आशा र भरोसाको सपनाको महल मनभरी खोपेर
मस्तिष्कमा नयाँ इतिहासको नक्सा कुँदेर
तिम्रो आगमनसँगै इन्द्रेणीको रङ्ग ओढेर
सदियौँदेखिका जीर्ण ती भित्ताहरू रङ्ग्याउन
नवयुवाहरूले
आफ्नै रगतले माटोमा प्राण भरे
तर –
समय बित्दै जाँदा
क्षितिज फेरि उही धमिलो कुहिरोमा बदलियो
मुटु निचोरेर थोपा थोपा रगतले
कुँदेका ती आफूभन्दा प्यारा सपनाहरू
धुलो बनेर उडिरहेछन्
बस्ती – बस्तीमा निराशासँगै चिच्याइरहेछन्
जता हेर्यो, उस्तै उस्तै दृश्य
पुरानै छाँयामा लपेटिएको शक्ति सत्तामा केन्द्रीत
म त्यसैले –
मभित्र प्रश्नै प्रश्नका आँधीले उकुसमुकुस एउटा बिद्रोह
ती युवाका रगतका मूल्यहरू खोज्दै
रगतले पुकारिरहेका परिवर्तनका प्रतिज्ञासँगै
तिम्रै बाटो कुरिरहेकी छु तिमीलाई नै पर्खिरहेकी छु ।
हामी एउटै हौँ
तिमी र म
नेपाल आमाका सन्तती एकै देशकाे मानवजाती
हामी एउटै त हौँ
यो देश तिम्रो मात्र होइन मेरो पनि हो
यही माटोमा पाइला टेक्ने हामी बराबरी साझेदारी बन्धु हौँ।
म पनि तिमी जस्तै एक अंशियार हुँ
त्यसैले भागबण्डा गर्दा
सम्पूर्ण देशवासी सरह सानो टुक्रा जमिनमा
तिमीलाई जस्तै मलाई पनि पेटभरी खाना
निर्धक्कले श्वास फेर्ने हावा, नाना र ओत लाग्ने छानो
मेरो पनि हुनुपर्छ
तिमीलाई जस्तै जलाउन यही जमिनमाथि मेरो पनि चिता हुनेछ ।
मेरो यात्रा
बर्षौदेखिको उत्पिडन
दासता अनि अन्यौलताको खाडलमा
तिम्रै इतिहासको चट्टान बनाउँदै
आफू सेतीझैँ भासिएर पनि त म उभिएकै छु यश धर्तीमा ।
एक्काइसौँ शताब्दीको बिकास र समानताको
यो अग्लो सगरमाथामा म यति थिचिएकी छु कि
म मान्छे भएर बाच्न गाह्राे छ यो पितृसत्तात्मक समाजमा ।
यो कलङ्कित संंसार
यो सभ्यता , परम्पराहरुले केवल मलाई दास मात्रै बनाए
जस्ताेकी फलाम आरनमा तताएर अनि गलाएर
फरक स्वरुप बन्छ ।
म शताब्दीको दासताले पिसिदा पिसिदा त्यही फलाम भएको छु ।
म –
आफ्नै मिठो सपना बोकेर
आफ्नै संसार बनाउन ,आफू आफै भएर बाँच्न
बन्द गरिएका बोलीहरुलाई फुटाउन
चट्टान जस्तै अडिग भएर निरन्तर यात्रामा छु ।
ओ पुरुष ……
तिम्रा कुरुपतालाई सिम्सारको वारुदले
ध्वस्त बनाएर , म माथि बिछ्याइएको फोहरको श्रृङखला
सदा- सदाका लागि हटाउन
तिम्राे साम्राज्यको बिरोधमा उभिएको छु
त्यसैले खबरदार,
मेरो रगत, पसिना र त्यागले लतपतिएको
यो संरचना
मात्र मेरा लागि र मेरै यात्राको सुरुवातका लागि हो ।
